ભારતના 77મા પ્રજાસત્તાક પર્વની પૂર્વસંધ્યાએ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વર્ષ 2026ના પ્રતિષ્ઠિત પદ્મ પુરસ્કારો 2026 ની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ વર્ષની યાદી જોતા એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકારનું ધ્યાન ચમક-ધમક વાળી દુનિયાના લોકો કરતા એવા ‘અનસંગ હીરોઝ’ (Unsung Heroes) પર વધુ છે, જેમણે વર્ષો સુધી કોઈ પણ અપેક્ષા વગર સમાજના છેવાડાના માણસ માટે કામ કર્યું છે.

આ લેખમાં આપણે જાણીશું કે આ વર્ષે કયા ક્ષેત્રમાં કોને પદ્મશ્રીથી નવાજવામાં આવ્યા છે અને આ પુરસ્કારો પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય શું છે.

લોકશાહીના સાચા રત્નો: પદ્મશ્રી પુરસ્કાર 2026

પદ્મ પુરસ્કારોમાં પદ્મ વિભૂષણ, પદ્મ ભૂષણ અને પદ્મશ્રીનો સમાવેશ થાય છે. આ વખતે પદ્મશ્રી મેળવનાર વ્યક્તિઓમાં ડોક્ટરો, શિક્ષકો, કલાકારો અને પર્યાવરણ પ્રેમીઓનો સમાવેશ થાય છે. ચાલો વિગતવાર યાદી પર નજર કરીએ:

1. સાહિત્ય, ભાષા અને શિક્ષણ

શિક્ષણ જગતમાં નવી ક્રાંતિ લાવનાર અને લુપ્ત થતી ભાષાઓને બચાવનાર મહાનુભાવોને અહીં સ્થાન મળ્યું છે:

અંકે ગૌડા
બ્રિજલાલ ભટ્ટ
ચરણ હેમ્બ્રમ
ચિરંજી લાલ યાદવ
ઓથુવર તિરુથની સ્વામીનાથન
તિરુવરુર ભક્તવત્સલમ
શ્યામ સુંદર
આર. કૃષ્ણન

2. દવા અને આરોગ્ય સેવા (Medicine)

માનવતાની સેવા એ જ પ્રભુ સેવા – આ સૂત્રને સાર્થક કરનાર તબીબો:

ડો. પુણ્યમૂર્તિ નટેસન: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં મફત તબીબી સેવા માટે.
ડો. આર્મિડા ફર્નાન્ડિસ: નવજાત શિશુઓના સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે યોગદાન.
ડો. કુમારસ્વામી થંગરાજ: જિનેટિક્સ ક્ષેત્રે સંશોધન માટે.
ડો. પદ્મ ગુરમેત અને એસ. જી. સુશીલા અમ્મા.

3. સમાજ સેવા અને જનકલ્યાણ

જેમણે પોતાનું આખું જીવન ગરીબો અને વંચિતોના ઉત્થાન માટે ખર્ચી નાખ્યું:

બુધરી તાતી
ભગવાનદાસ રાયકવાર
ભીકલા લાડક્યા ધીંડા
ગફરુદ્દીન મેવાતી જોગી
ટાગા રામ ભીલ
પોખિલા લેક્થેપી
સાંગુસાંગ એસ. પોંગેન
યુમનામ જાત્રા સિંહ

4. કલા, સંસ્કૃતિ અને પરંપરા

ભારતનો સાંસ્કૃતિક વારસો જાળવી રાખનાર કલાકારો:

કોલ્લાકાચિલ દેવકી અમ્માજી
શ્રીરંગ દેવબા લાડ
શફી શૌક
સીમાંચલ પેટ્રો
સુરેશ હણાગવાડી

5. જાહેર સેવા, વહીવટ અને નાગરિક યોગદાન

ઇન્દ્રજીત સિંહ સિદ્ધુ, કૈલાશ ચંદ્ર પંત, ખેમ રાજ સુંદરિયાલ, અને મહેન્દ્ર કુમાર મિશ્રા જેવા મહાનુભાવોને તેમના વહીવટી અને નાગરિક સેવાના કાર્યો માટે સન્માનિત કરાયા છે.

શા માટે આ વર્ષના પદ્મ પુરસ્કારો ખાસ છે?

1. છેવાડાના માનવીનું સન્માન: આ વખતે યાદીમાં એવા નામો છે જે કદાચ સોશિયલ મીડિયા કે ન્યૂઝ ચેનલો પર ક્યારેય ચમક્યા નથી. આ એવા લોકો છે જે અંતરિયાળ ગામડાઓમાં શિક્ષણની જ્યોત જલાવી રહ્યા છે અથવા જંગલો બચાવવા લડત આપી રહ્યા છે.

2. પારદર્શક પસંદગી પ્રક્રિયા: છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી સરકાર ‘પીપલ્સ પદ્મ’ (People’s Padma) ના નારા સાથે આગળ વધી રહી છે. સામાન્ય જનતા પણ પોતે કોઈ લાયક વ્યક્તિનું નામ નોમિનેટ કરી શકે તેવી વ્યવસ્થાને કારણે સાચા હીરા શોધી શકાયા છે.

3. વિવિધતામાં એકતા: કાશ્મીરથી કન્યાકુમારી અને ગુજરાતથી અરુણાચલ પ્રદેશ સુધી, દરેક રાજ્ય અને દરેક ભાષાના પ્રતિનિધિઓને આ યાદીમાં સ્થાન મળ્યું છે.