વિદેશ પ્રવાસ કરીને ભારત પરત ફરતા મુસાફરો માટે ભારત સરકારના CBIC (Central Board of Indirect Taxes and Customs) દ્વારા મોટા સમાચાર આપવામાં આવ્યા છે. 2 ફેબ્રુઆરી 2026 થી અમલમાં આવેલા નવા Baggage Rules 2026 મુજબ, મુસાફરોને આપવામાં આવતી ડ્યુટી ફ્રી મર્યાદામાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.
જો તમે NRI છો અથવા વિદેશ ફરવા ગયા છો અને ભારત પરત આવતી વખતે સોનું કે કિંમતી સામાન લાવવા માંગો છો, તો આ લેખ તમારા માટે અત્યંત મહત્વનો છે.
1. સામાનની ડ્યુટી ફ્રી મર્યાદામાં વધારો (General Allowance)
અત્યાર સુધી વિદેશથી આવતા મુસાફરો માટે સામાન લાવવાની મર્યાદા મર્યાદિત હતી, પરંતુ નવા નિયમો અનુસાર હવે તમે ₹75,000 સુધીની કિંમતનો સામાન કોઈપણ ડ્યુટી ભર્યા વગર લાવી શકો છો. આ મર્યાદામાં કપડાં, પગરખાં અને અન્ય અંગત વપરાશની વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે.
નોંધ: આ મર્યાદા સોનાના દાગીના (Gold Jewellery) માટે અલગ છે, જેને આપણે નીચે વિગતે સમજીશું.
2. સોનાના દાગીના માટેના નવા નિયમો (Gold Jewellery Limit)
ભારતીયોને સોના પ્રત્યે હંમેશા આકર્ષણ રહ્યું છે. પરંતુ કસ્ટમ્સના નિયમોને કારણે લોકોમાં ઘણીવાર મૂંઝવણ હોય છે. 2026ના નવા નિયમો મુજબ, જે મુસાફરો વિદેશમાં એક વર્ષ કે તેથી વધુ સમય રહ્યા હોય, તેમના માટે નીચે મુજબની છૂટછાટ છે:
મહિલા મુસાફરો માટે:
નવા નિયમો મુજબ મહિલા મુસાફરો હવે 40 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના ડ્યુટી ફ્રી (કોઈપણ ટેક્સ વગર) લાવી શકે છે. અગાઉ આ મર્યાદા ઓછી હતી, જે હવે વધારવામાં આવી છે.
પુરુષ મુસાફરો માટે:
પુરુષ મુસાફરો માટે પણ રાહતના સમાચાર છે. હવે તેઓ 20 ગ્રામ સુધીના સોનાના દાગીના ડ્યુટી ફ્રી લાવી શકે છે.
મહત્વની શરતો:
- આ છૂટ માત્ર દાગીના (Jewellery) પર જ મળશે.
- સોનાના સિક્કા (Gold Coins), ગોલ્ડ બાર (Gold Bars) કે બિસ્કિટ પર કોઈ ડ્યુટી ફ્રી છૂટ મળતી નથી. તેના પર નિયમ મુજબ કસ્ટમ ડ્યુટી ભરવી પડશે.
- મુસાફર વિદેશમાં ઓછામાં ઓછું 1 વર્ષ રહ્યો હોવો જોઈએ.
ઉદાહરણ ૧: શ્રીમતી ગીતાબેન દુબઈમાં 2 વર્ષ રહીને ભારત પરત ફરે છે. તેમની પાસે 35 ગ્રામની સોનાની ચેઈન અને બંગડી છે.
- પરિણામ: ગીતાબેન 40 ગ્રામ સુધીની લિમિટમાં હોવાથી તેમને કોઈ ટેક્સ કે ડ્યુટી ભરવી પડશે નહીં.
ઉદાહરણ ૨: શ્રી રાજેશભાઈ સિંગાપોરથી 1.5 વર્ષ પછી આવે છે. તેમની પાસે 25 ગ્રામની સોનાની વીંટી અને ચેઈન છે.
- પરિણામ: પુરુષો માટેની લિમિટ 20 ગ્રામ છે. રાજેશભાઈ પાસે 5 ગ્રામ સોનું વધારે છે, તેથી તેમણે વધારાના 5 ગ્રામ પર નિયમ મુજબ કસ્ટમ ડ્યુટી ચૂકવવી પડશે.
3. લેપટોપ અને અન્ય ઈલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સ
ઘણા લોકોને પ્રશ્ન હોય છે કે શું નવું લેપટોપ લાવવા પર ટેક્સ લાગે?
- નિયમ: 18 વર્ષથી વધુ ઉંમરના કોઈપણ મુસાફર પોતાના અંગત વપરાશ માટે એક લેપટોપ (Laptop) અથવા ટેબ્લેટ ડ્યુટી ફ્રી લાવી શકે છે. આ તમારા ₹75,000 ના જનરલ એલાઉન્સથી અલગ છે.
4. પાળતુ પ્રાણી (Pets) અંગેના નિયમો
જો તમે વિદેશમાં તમારા પાળતુ પ્રાણી (કૂતરો કે બિલાડી) સાથે રહો છો અને તેને ભારત લાવવા માંગો છો, તો નવા નિયમોમાં તેની પણ સુવિધા છે. જોકે, આ માટે તમારે એરપોર્ટ પર જરૂરી હેલ્થ સર્ટિફિકેટ અને વેક્સિનેશનના કાગળો રજૂ કરવા પડશે અને ક્વોરન્ટાઇનના નિયમોનું પાલન કરવું પડશે.
5. કસ્ટમ્સમાં સામાન જાહેર (Declare) કરવો કેમ જરૂરી છે?
જો તમારી પાસે નિયત મર્યાદા કરતા વધારે સોનું કે સામાન હોય, તો એરપોર્ટ પર Red Channel પસંદ કરવી અને તેની જાણકારી કસ્ટમ ઓફિસરને આપવી અનિવાર્ય છે. જો તમે માહિતી છુપાવો છો અને ચેકિંગમાં પકડાઈ જાઓ છો, તો:
- ભારે દંડ (Penalty) થઈ શકે છે.
- તમારો સામાન જપ્ત થઈ શકે છે.
- કેટલાક કિસ્સાઓમાં જેલની સજા પણ થઈ શકે છે.
6. મુસાફરો માટે ચેકલિસ્ટ (જરૂરી વાતો)
- રસીદ (Invoices) સાચવો: તમે વિદેશમાં જે કઈ પણ ખરીદ્યું હોય તેની ઓરિજિનલ રસીદ સાથે રાખો. જો કસ્ટમ અધિકારી કિંમત વિશે પ્રશ્ન પૂછે, તો રસીદ પુરાવા તરીકે કામ લાગશે.
- જૂના ઘરેણાં: જો તમે ભારતથી સોનું પહેરીને વિદેશ ગયા હોવ, તો જતા સમયે એરપોર્ટ પરથી ‘Export Certificate’ મેળવી લો, જેથી પરત આવતી વખતે તેના પર ફરીથી ડ્યુટી ન લાગે.
- દારૂ અને સિગારેટ: દારૂની મર્યાદા 2 લિટર અને સિગારેટની મર્યાદા 100 નંગ સુધીની છે.
