કેન્દ્રીય બજેટ 2026: સામાન્ય જનતા માટે મોટા સમાચાર; જાણો ટેક્સ, સોના-ચાંદી અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે શું બદલાયું?

ભારતના નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે રવિવારે સતત 9મી વખત દેશનું બજેટ (Union Budget 2026-27) રજૂ કરીને એક નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. આ બજેટમાં સરકારે ‘વિકસિત ભારત 2047’ ના વિઝન સાથે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સામાન્ય લોકો માટે અનેક મહત્વની જાહેરાતો કરી છે.

જો તમે ગુજરાતમાં રહો છો અને આ બજેટ તમારા ખિસ્સા પર કેવી અસર કરશે તે જાણવા માંગો છો, તો આ લેખ તમારા માટે જ છે.

1. બજેટ 2026 ના મુખ્ય આંકડા (બજેટ એક નજરે)

બજેટનું કુલ કદ 53.5 લાખ કરોડ રૂપિયા રાખવામાં આવ્યું છે. સરકારે દેશના વિકાસ (Capital Expenditure) માટે 12.2 લાખ કરોડ રૂપિયા ફાળવ્યા છે. નાણાકીય ખાધ (Fiscal Deficit) ઘટાડીને જીડીપીના 4.3% કરવાનો લક્ષ્યાંક છે, જે લાંબા ગાળે અર્થતંત્ર માટે ફાયદાકારક છે.

2. શું સસ્તું થયું અને શું મોંઘું? (કિંમતોમાં ફેરફાર)

બજેટની સૌથી મોટી અસર આપણા રોજિંદા જીવન પર પડે છે. ચાલો જોઈએ શું ફેરફાર થયા:

• સસ્તું થશે:
  • સોનું અને ચાંદી: કસ્ટમ ડ્યુટીમાં ફેરફારને કારણે સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે, જે ગુજરાતી પરિવારો માટે લગ્નની સીઝનમાં સારા સમાચાર છે.
  • વિદેશ પ્રવાસ: વિદેશી ટૂર પેકેજ પર TCS (Tax Collected at Source) 5-20% થી ઘટાડીને માત્ર 2% કરી દેવામાં આવ્યો છે.
  • કેન્સરની દવાઓ: કેટલીક જીવનરક્ષક દવાઓ પરની ડ્યુટી ઘટાડવામાં આવી છે.
  • મોબાઈલ અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ: ઘરઆંગણે ઉત્પાદન વધારવા માટે છૂટછાટ આપવામાં આવી છે.
• મોંઘું થશે:
  • શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ: જો તમે F&O (ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ) માં કામ કરો છો, તો STT (Securities Transaction Tax) વધી ગયો છે, જેનાથી ટ્રેડિંગ મોંઘું થશે.
  • તમાકુ અને સિગારેટ: દર વર્ષની જેમ આ વખતે પણ સિન પ્રોડક્ટ્સ પર ટેક્સ વધી શકે છે.

3. ઇન્કમ ટેક્સમાં મોટો ફેરફાર: નવો એક્ટ 2025

નાણામંત્રીએ જાહેરાત કરી છે કે 1 એપ્રિલ, 2026 થી નવો ‘ઇન્કમ ટેક્સ એક્ટ 2025’ લાગુ થશે. આનો હેતુ ટેક્સ ભરવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે. ટેક્સના ફોર્મ વધુ સરળ બનશે જેથી સામાન્ય માણસ પોતે જ રિટર્ન ફાઈલ કરી શકે.

4. ગુજરાત અને વેપારીઓ માટે શું છે ખાસ?

ગુજરાત એક મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ છે, તેથી આ બજેટમાં રાજ્ય માટે ઘણી તકો છે:

• સેમિકન્ડક્ટર મિશન 2.0: ગુજરાતમાં ધોલેરા અને સાણંદમાં સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ્સ આવી રહ્યા છે. આ ક્ષેત્ર માટે 40,000 કરોડ ની ફાળવણીથી હજારો નવી નોકરીઓ સર્જાશે.
• MSME સેક્ટર: નાના ઉદ્યોગો માટે SME ગ્રોથ ફંડ (10,000 કરોડ) ની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જે સુરત અને અમદાવાદના વેપારીઓને લોન મેળવવામાં મદદ કરશે.
• કેમિકલ પાર્ક્સ: ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ક્લસ્ટર આધારિત કેમિકલ પાર્ક્સ સ્થાપવાની યોજના છે.

5. શિક્ષણ અને યુવા શક્તિ (શિક્ષણ અને હોસ્ટેલ)

સરકારે ખાસ કરીને દીકરીઓના શિક્ષણ પર ભાર મૂક્યો છે:

• ગર્લ્સ હોસ્ટેલ: દરેક જિલ્લામાં દીકરીઓ માટે હોસ્ટેલ બનાવવામાં આવશે, જેથી તેઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ (STEM – વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ) માટે દૂરના શહેરોમાં જઈ શકે.
• યુનિવર્સિટી ટાઉનશિપ: ઔદ્યોગિક વિસ્તારોની નજીક નવી યુનિવર્સિટીઓ અને ટાઉનશિપ બનાવવામાં આવશે, જેથી ભણ્યા પછી સીધી નોકરી મળી શકે.

6. વિદેશમાં ભણવું કે ઇલાજ કરાવવો થયો સસ્તો

જો તમારા બાળકો વિદેશમાં ભણે છે અથવા કોઈ મેડિકલ ઇમરજન્સી માટે વિદેશમાં નાણાં મોકલવા પડે છે, તો હવે ઓછો ટેક્સ લાગશે. LRS હેઠળ શિક્ષણ અને તબીબી હેતુઓ માટેનો TCS 5% થી ઘટાડીને 2% કરવામાં આવ્યો છે.

7. ચાબહાર પોર્ટ અને વિદેશી સહાયમાં ફેરફાર

આ બજેટમાં એક આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે ઈરાનમાં આવેલા વ્યૂહાત્મક ચાબહાર પોર્ટ માટે કોઈ નવી રકમ ફાળવવામાં આવી નથી. આ પોર્ટ ભારત માટે વેપારની દ્રષ્ટિએ ઘણું મહત્વનું છે.

• બીજી તરફ, પડોશી દેશોમાં ભૂતાન ને સૌથી વધુ 2,288 કરોડની સહાય આપવામાં આવી છે.
• નેપાળને 800 કરોડ અને માલદીવને 550 કરોડની સહાય ફાળવવામાં આવી છે.

8. શેરબજારમાં રોકાણકારોને ઝટકો

બજેટના દિવસે શેરબજારમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. સેન્સેક્સ લગભગ 1,500 પોઈન્ટ તૂટ્યો હતો. તેનું મુખ્ય કારણ ડેરિવેટિવ્ઝ (F&O) પર વધારવામાં આવેલો STT ટેક્સ છે. સરકાર ઇચ્છે છે કે લોકો બજારમાં જુગાર જેવી સટ્ટાબાજી ઘટાડે અને લાંબા ગાળાનું રોકાણ કરે.